Hoe een verzwakte, uitgeputte hommel op de grond redden 13


hommel bloem stuifmeel

Op Facebook kwam ik een bericht tegen over een uitgeputte hommel op de grond.

De beestjes kruipen over de grond en zijn een makkelijke prooi voor schoenmaat 42. Dat is echter onnodig en zonde, want het zijn zeer nuttige beestjes. Net na de winter is het meestal ook nog eens de koningin, de belangrijkste schakel van de kolonie en bestuiving van planten.

Nadat ik er meer en meer over ben gaan lezen, was mijn angst voor deze zoemers verdwenen. De hoeveelheid aan informatie heb ik samengevoegd in onderstaand artikel.


Hoe raakt de hommel uitgeput?

Zij is uit de winterslaap gekomen en gaat op zoek naar nectar. Er wordt een geschikte plek opgezocht waar het nest gebouwd kan worden. Als zij deze gevonden heeft, legt de hommelkoningin maximaal 15 eitjes. De koningin bevrucht de eitjes met het zaad van een mannetje waarmee ze gepaard heeft en dat ze de hele winter in haar lichaam heeft bewaard.

De eitjes hebben 4 a 5 dagen nodig. De larven die hieruit komen hebben 7 dagen nodig om volgroeid te zijn en zich daarna te verpoppen in hun cocon. Al die tijd vliegt de koningin op en neer om hen te voeden met nectar en stuifmeel. Daarnaast zorgt zij ook voor warmte door de borstspieren snel te bewegen.

De eerste paar weken kost het de hommelkoningin enorm veel energie. Daarnaast zijn hommels lompe vliegers door de verhouding van het lijf en de vleugels. Tel daarbij op dat ze tot wel 60% van hun lichaamsgewicht aan stuifmeel verzamelen tijdens hun twee uur durende vlucht. Daar raak je wel vermoeid van. Leuk feitje; de Engelstalige naam Bumble-bee betekent letterlijk vertaald lompe bij.

De rol van de temperatuur

De temperatuur speelt ook een grote rol: hommels kunnen namelijk alleen vliegen als de vleugelspieren voldoende zijn opgewarmd. Om precies te zijn dienen de spieren minimaal 30 graden Celsius te zijn, voordat de vleugels kunnen worden gebruikt om te vliegen.

Opmerkelijk: de koningin vliegt al bij een buitentemperatuur van 2 °C, de werksters bij 6 °C. Voor andere bijensoorten zijn dergelijke temperaturen veel te laag om zich buiten het nest te begeven.

Bij een omgevingstemperatuur van zes graden, duurt het ongeveer een kwartier om de vleugels op te warmen. Bij een omgevingstemperatuur van 13 graden duurt dit vijf minuten en bij 24 graden bereiken de borstspieren al na enkele seconden de juist temperatuur.

Al die tijd is het goedaardige beestje machteloos op de grond. Als hulp kan je voor wat extra energie suikerwater aan de uitgeputte hommel geven. De hele populatie en bloemen die afhankelijk zijn van bestuiving worden hiermee geholpen.

Het broeikaseffect

De seizoenen zijn al jaren van slag. Denk maar aan de winter, het uitblijven van een witte kerst en de korte, winterse periodes afgewisseld met zonnige dagen. Waar wij het besef hebben dat de lente voorlopig nog niet in volle gang gaat, snapt de hommel er helemaal niks van.

Insecten ontwaken door de zon uit hun winterslaap. Omdat buiten zodra de zon ondergaat, de temperaturen richting het vriespunt dalen, wachten de bloemen en planten met bloeien. Terwijl op dat moment de eerste hommel al op zoek is naar nectar en stuifmeel. De eerste hommel is een koningin die nodig is om een kolonie te maken.

Omdat alle bloemen nog veilig in hun knop zitten, is er nergens voedsel te vinden. Na een paar uur tevergeefs op zoek te zijn geweest, verdwijnen de warme zonnestralen, begint de koude, donkere nacht, valt de hommel uitgeput op de grond en volgt een tragisch einde na een te kort leven.

Weer een hommel minder. Weer een belangrijke, missende schakel in het proces voor het bestuiven de bloemen en vruchten.

Hommels zijn belangrijk

Bestuiving door de hommel is belangrijk, omdat driekwart van de landbouwproducten afhankelijk is van hun bestuiving. 75%! Het is dus belangrijk dat ze wat hulp krijgen in geval van nood. En de bijen dan? Ook die zijn belangrijk, maar de hommel heeft dankzij het uiterlijk de schijn tegen. Wat feitjes:

Hommels werken in een hoog tempo. Zij bezoeken ten opzichte van de honingbijen per minuut twee keer zoveel bloemen. Ze kunnen wel 60 kilometer per dag afleggen. Dankzij hun grootte kunnen ze meer nectar en stuifmeel dragen. Hommels kunnen 3 meter per seconde vliegen en slaan daarbij hun vleugels 130 keer per seconde op en neer. Vanwege hun lange haren kunnen de hommels ook bij koude temperaturen werken, wat voor extra bestuiving zorgt. Het bijzondere aan de hommel is dat zij door de lange uitrolbare tong, het de enige bijensoort is die de rode klaver kan bestuiven. 

uitgeputte-hommel
© Farcows fotografie

Hommels brengen geen schade aan

Hommels brengen geen schade aan de constructie of isolatie van een huis. Zij nestelen zich graag in een spouwmuur, maar je merkt hier verder niks van. Geen onaangename geuren en/of ongedierte. Hommels nestelen zich alleen in de isolatie als hierin al een gat zit. Zij kunnen namelijk niet knagen.

Wil je de honing die de hommels maken? De hommels gebruiken hun honing als voorraad voor koude en regenachtige dagen, zo kunnen ze toch overleven. Vanwege de hele kleine hoeveelheden is het voor mensen niet de moeite waard. Om bij de honing te komen, moet je daarbij het hele nest kapot maken. Zo richt jij meer schade aan als zij bij jou.

Een nest dichtmaken

Als het nest van de hommel in het najaar verlaten is, kun je de invliegopening dichtmaken of afdekken. Hommels gaan nooit voor een tweede keer naar hetzelfde nest, maar je voorkomt er wel mee dat een volgend jaar een nieuwe generatie zich in dat nest vestigt. Wanneer je de invliegopening eerder afdekt of dichtmaakt, gaan de hommels gegarandeerd dood.

Let op: hommels zijn beschermde dieren en ik probeer het doden met dit artikel te voorkomen. Als je er echt veel last van hebt, raadpleeg een imker. Zij werken op een diervriendelijke manier.


Uitgeputte hommel op de grond gevonden, en nu?

Uit het artikel: “Zo vroeg in het voorjaar zie je vaker een uitgeputte hommel in je tuin of op het terras. Neem een hommel heel voorzichtig op met een papiertje en breng haar weer op krachten met een oplossing van een half theelepeltje suiker dat je oplost in lauw water.

Laat haar uit het water drinken. Je zult zien dat de hommel meer actiever wordt, kracht opdoet en weer helemaal fit haar weg kan vervolgen! Laat in een reactie weten of dit artikel heeft geholpen.

Een kleine waarschuwing

Hommels kunnen wel degelijk steken, zie ook de tekst verderop. Ze zijn totaal niet agressief, vliegen heel vriendelijk rond op zoek naar nectar. Ze steken alleen als ze zich bedreigd voelen. Dit laten ze merken door op hun zij of rug te gaan liggen met de pootjes en angel naar voren. Benader het beestje dus vriendelijk en niet opdringerig. Wees geduldig mocht je ze in de zon willen zetten.

Het Facebookbericht over de uitgeputte hommel op de grond

Het verdere verloop van hommels

Zodra de eitjes zich verpoppen, legt de koningin bovenop de cocons nieuwe eitjes. Zo kunnen ze van elkaars warmte profiteren. De koningin hoeft minder tijd aan het verwarmen besteden en kan in deze periode een voedselvoorraad aanleggen.

De eerste werksters komen na 3 weken buiten. Op dat moment hoeft de koningin niet meer het nest te verlaten. De nieuwe werksters krijgen meer voedsel en warmte door alle aanwezige hulp, waardoor zij ook duidelijk groter zijn dan de eerste werksters.

Het ontstaan van de mannetjes

Het nest wordt groter en groter. Er gaan dingen veranderen. Door het vele voedsel, krijgen de pasgeborenen zo goed te eten, dat zij uitgroeien tot koningin. Als er ongeveer 80 werksters zijn, gaat de koningin onbevruchte eitjes leggen. Hieruit ontstaan de mannetjes. De mannetjes verlaten het nest en slapen onder bladeren van struiken. Deze vliegers zijn meer zichtbaar voor de mens. Doordat de mannetjes geen angel hebben, kan er gedacht worden dat hommels niet steken, maar dat is dus niet zo.

Een andere verandering die plaatsvindt: bij de koningin verandert de feromoonproductie, waardoor de werksters ook eitjes gaan leggen. Dit levert strijd op tussen de werksters en de koningin. Ze roven elkaars eitjes, zodat er bijna geen nieuw broed ontstaat en het nest langzaam uitsterft.

levenscyclus van de hommel
© http://web.science.uu.nl/

De cyclus van de hommel

Ondertussen wachten de mannetjes buiten geduldig af tot er een jonge koningin langskomt voor paring. De jonge koningin gaat vervolgens met voldoende lichaamsvet op zoek naar een schuilplek voor de winterslaap. De mannetjes doen dit niet en zullen uiteindelijk sterven. Al met al is het een cyclus van zo’n 14 weken dat zich elk jaar herhaalt.

Tenzij zo’n rondkruipend, verzwakte uitgeputte hommel in het voorjaar onder een schoenzool verdwijnt.

Hieronder een korte video hoe zo’n reddingsactie eruit ziet:


Help mee; deel de informatie

Jij kunt helpen te voorkomen dat de hommel dood gaat zonder dat dit nodig is. Hoe meer mensen weten van deze simpele oplossing, des te meer hommels er gered worden. Zo kan je heel makkelijk meehelpen:

  • Kopieer deze URL: https://www.farcows.nl/blog/verzwakte-uitgeputte-hommel-redden/
  • Open je Facebook
  • Plak de URL als nieuw bericht op je Facebook
  • Dank je wel namens alle hommels

Bronnen:
Wespenbestrijding link naar Oypo, Vereniging voor Veldbiologen link naar Oypo, Beessies link naar OypoWikipedia link naar Oypo



Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

13 gedachten over “Hoe een verzwakte, uitgeputte hommel op de grond redden

  • René

    Had ik maar eerder gelezen…….
    Ik heb een verzwakte hommel in het zonlicht voor het raam in onze erker gelegd in de veronderstelling dat het daardoor weer op krachten zou komen.
    Maar het heeft niet mogen baten, de hommel heeft het niet overleeft. Maar had ik eerder dit artikel gelezen was het niet zover gekomen. Maar in de toekomst weet ik nu wat te doen als ik weer eens zo’n prachtig en nuttig verzwakt beestje zie!

    • Mr. Farcows Bericht auteur

      Toch was het een goede poging René.
      Geen idee hoe het weer daar was, maar hier was het fris. Warmte had het antwoord kunnen zijn voor een goede voortzetting van de vlucht. Omdat je daarna deze website hebt gevonden, toont aan dat je de beestjes echt wil helpen. Wat in de toekomst zeker goed gaat komen!

  • Noa

    Ik heb laatst een verzwakte hommel gevonden. Ik ben blij dat ik nu weet wat ik moet doen. Ik ben pas 10 en wist echt niet wat ik moest doen.

  • Andre

    Wat een leuk, sympathiek en informatief stukje over hommels is dit!

    Wij hebben ook een zwak voor deze dieren, en hebben momenteel twee hommelfamilies te logeren, elk in een eigen “hommeldoos”. Wij wonen in het Westland, en hebben enkele jaren geleden een aantal hommeldozen gered uit een container van een tuinbouwbedrijf. Die gebruiken de hommels om de tomaten en paprika te laten bevruchten, en de kennelijke onbenullen van het betreffende bedrijf sloten de hommeldozen (met de volledige families er in…) en kieperden ze bij het oud vuil…@#$!@*#
    Die families hebben we gered. Wij hadden twee jaren achter elkaar telkens zo’n 8 tot 10 hommeldozen in onze tuin, en hebben die beestjes als het ware een fijne oude dag bezorgd, over de gehele zomer. Na het uitvliegen hebben er geen hommels meer in die dozen genesteld, en de lege dozen hebben we uiteindelijk weg gedaan. Misschien leven er nog wel nakomelingen van ze. Sindsdien hebben we geen hommeldozen meer gevonden, dus misschien is er iemand met verstand gaan werken bij het bedrijf, of worden de hommeldozen door de leveranciers teruggenomen.

    Dit voorjaar hebben we bij een “kom-in-de-kas” gebeuren van een hommel-leverancier twee hommeldozen gevraagd en gekregen! De nesten vulden toen zo’n 1/6 doos, maar inmiddels zijn die tot wel zo’n 2/5 van de doos gegroeid. Het is hier een gezoem van jewelste, en de openingen lijken wel op de aanvliegroutes van Schiphol. Iedere 10 seconden vliegt er wel eentje in of uit. Binnenkomend is meestal “zwaar transport”, want er hangen dikke gele klompjes nectar/was (?) aan de achterpootjes.

    De hommeldozen hebben onderin een suikersiroop-voorraad; vooral nodig voor teelten zoals paprika, waar er kennelijk geen nectar in de bloemen zit. Omdat die voorraad wel op zal raken heb ik vandaag een vogel-drinkbakje gekocht, zo een met een voorraadflesje, en heb daar suikersiroop in gedaan, met een klein sponsje in het drinkbak-gedeelte (zodat een hommel er niet kopje onder in gaat). Tot nu heb ik er nog geen hommel van zien drinken, maar alles staat hier nu in de bloei dus aan voeding hebben ze kennelijk nog geen gebrek. Ik heb al eens gelezen dat (gewichtsdelen) 3/4 suiker in 1/4 water een prima suikersiroop geeft, en heb dat voor ze gemaakt. De suiker in water oplossen, en dan mag ook in warm water, maar niet verhitten! (kleurt het eenmaal geel zoals bij verhitten en caramelliseren dan bevat het stoffen die schadelijk zijn voor de hommel).
    Ik kan iedereen aanraden om eens bij een tuinbouwbedrijf naar gebruikte hommeldozen te vragen. Zodra de teelt wisselt dan doen ze de dozen kennelijk weg, en meestal zijn het dan nog springlevende families, die zeker een beter thuis verdienen. Omdat tuinders meestal panisch zijn voor het verspreiden van ziekten, vermoed ik dat zulke hommeldozen nog steeds met de vuilnisman meegaan, of bij de leverancier misschien in de perscontainer eindigen, en niet worden hergebruikt. Ik vraag mij af, hoe dat zit eigenlijk. Hommels zijn immers beschermde dieren…

  • Bas Lookman

    Uiterst sympathiek beest zo’n hommel. Vandaag een op mijn tuinpad gevonden. Ik denk dat ze net uit haar is winterslaap gekropen. Pech met het weer. Suikerwater gegeven en ze staat nu in een bakje dicht bij de verwarming. Ik hoop dat ze morgen genoeg is aangesterkt om uit te vliegen en een nieuwe hommelkolonie te starten!

  • Sp

    Ik had pas paar dagen geleden dit bericht gelezen en vandaag had ik een hommel bij de voordeur liggen. Toen ik wat opgeloste suiker gaf vloog ze erna weg. Zo mooi om te zien